Մանանա Ղազարյան «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիր 

1. Տրված նույնանուն բառերով նախադասություններ կազմի՛ր:

Օրինակ`

Բոլորին պատմում էր Մոբի Դիկի` սպիտակ կետի պատմությունը:

Մի երկու կետի պատճառով ամբողջ էջը արտագրեց:

Սրի, աղի, որդի, գնում է: 

Սրի- 1915թ թուրքական բանակը մեկ ու կես միլիոն հայի սրի քաշեց։ Սրի տակով անցնել մեկի

Աղի- այսօրվա ճաշը աղի էր։ Ամենաաղի ծովը Կարմիր ծովն է։

Որդի- Հայրիկիս ընկերոջ որդին գնաց խանութ։ Հրաշալի որդի է։

Գնում է- Այսօր նա գնում է համերգի։ Նա գնում է պղպեղ։

2. Տրված նույնանուն բառերով նախադասություններ կազմի՛ր:

Դող, զատիկ, համար, բազուկ:

Դող- Մարմնով դող անցավ։ Ջերմություն ունեմ և դող։

Զատիկ- Ես գեղեցիկ զատիկ տեսա։ Զատիկին ձու ենք ներկում։

Համար- Հյուրանոցում մեզ լավ համար տվեցին։ Այս նվերը քեզ համար է։

Բազուկ- Բազուկով ճաշ պատրաստեցի։ Բազուկս ցավում

1) Ընդգծված արտահայտությունները փոխարինի՛ր հոմանիշներով:

Ավստրիական Պերտ քաղաքի իշխանությունները հսկայական գումար(մեծ գումար)հատկացրին և կենդանիների

համար հարմար, հուսալի և լավ լուսավորված մի գետնուղի կառուցեցին, որ ճանպարհն անցնելիս

այդ դանդաղաշարժ ճամփորդները ավտոմեքենայի(մեքենայի )զոհ չդառնան:

2. Նախադասություններում սխալ գործածված բառեր և արտահայտություններ կան, գտի՛ր և ուղղի՛ր:

Այդ հավաքին իր մասնակցությունը բերեց նրանց առաջնորդը:

Այդ հավաքին մասնակցեց նրանց առաջնորդը

Սպիտակ գույնի զգեստը քեզ շատ է սազում:

Սպիտակ  զգեստը քեզ շատ է սազում:

Ոսկեծամ մազերով մի աղջիկ գալիս է աղբյուրը ջրի:

Ոսկեծամ մի աղջիկ գալիս է աղբյուրը ջրի։

Մոտենում է աղջկա մոտ և տեսնում, որ մի վիշապ, գլուխը նրա ծնկներին, քնել է:

Մոտենում է աղջկան  և տեսնում, որ մի վիշապ գլուխը դրած  ծնկներին քնել է:

Ու հանկարծ սիրահարվել էր այդ աղջկա վրա:

Ու հանկարծ սիրահարվել էր աղջկան:

Այլևս առավոտներն էլ չէին երգում:

Առավոտներն էլ չէին երգում:

Գառնուկները հոտոտում էին հողի բույրը:

Գառնուկները հոտոտում էին հողը։

3. Կետերի փոխարեն գրի՛ր փակագծում տրված բառերի հականիշները:

Փարիզում անցորդներից մեկը սաստիկ (մեղմ) անձրևի տակ ընկավ: դալարեց (չորանալ) պաշտպանվելու համար թևի տակի նկարը բարձրացրեց (իջեցնել) գլխի վրա ու վազեց: Խախուտ (հաստատ) աշխարհում դեռևս (արդեն) ոչ ոք անձրևից այդպիսի թանգ (էժանագին) «անձրևանոցով» չէր պաշտպանվել (հարձակվել):

Տեսնելով անցորդի գլուխը պաշտպանող նկարը`դեպքի գողկամավոր վկան`(ոստիկանը), զարմանքից խոսեց (լռել): Նա ճանաչեց Գյուստավ Կուրբեի նշանավոր (աննշան) «Քնած շիկահեր կինը» կտավը: Թանգարանից հափշտակված այդ նկարի վերատպված օրինակները հենց այդ օրը … (հավաքվել) ոստիկաններին: Նկարը յոթ հարյուրից ութ հարյուր դոլար էր գնահատված: Ոստիկանը մարդուն … (առաջնորդել) մինչև նրա բնակարանը, որտեղ … (կորչել) … (նույն) ժամանակներում …. (նույն) տեղերից գողացված նկարների ամբողջ պատկերասրահ:

-Ավելի … (վատ) էր մինչև ոսկորներս …. (չորանալ),- … (ուրախություն) ասաց գողը, երբ նրան …. (բաց թողնել):

Կառուցվածքային ի՞նչ առանձնահատկություններ ունեն սնկերը

Որպես կանոն գլխարկավոր սնկերը կազմված են սնկամարմնից և պտղամարմնից։Սնկամարմինը կազմված է հիֆերից և գտնվում է հողի տակ: Այն գրավում է հսկայական մակերես և հողից կլանում է սննդարար նյութեր:

Ի՞նչ օգուտ է մարդը ստանում սնկերից

Սնկերը մեծ նշանակություն ունեն ինչպես բնության, այնպես էլ մարդու գործունեության մեջ: Նրանք մասնակցում են օրգանական նյութերի քայքայմանը և հումուսի առաջացմանը, հողագոյացմանը: Բացի այդ, սնկերը հարուստ են սպիտակուցներով և կարող են որպես սննդի աղբյուր ծառայել կենդանիների և մարդու համար:

Խմորասնկերը կենցաղում ինչպե՞ս եք օգտագործում։

Գործնական կիրառություն ունեն հացաթխման խմորասնկերը , որոնց աճեցվող տարատեսակներն օգտագործում են հացաթխման, գինեգործության, գարեջրի արտադրության մեջ։

Ժամանակահատված

Սեպտեմբեր -դեկտեմբեր

Նպատակ

Զարգացնել միտքը

Ընթացք

Ամեն ուրբաթ գրելու եմ մեկ հատ շարադրություն

1)Տրված բառերը տեղադրի՛ր կետերի փոխարեն՝ համապատասխանեցնելով նախադասություններին:

Խռպոտ, դժոխք, գործընկեր, ոգևորվել, զառիվայր, անկոտրում, ընդհատել, միանգամայն:

Տոթ էր, աղմուկ ու խառնաշփոթ. կարծես դժոխք լիներ:

Գլորվում էր զառիվայր լանջով:

Ձայնն էլ խզված էր ու խռպոտ:

Առանց ընդհատելու լսեցին նրա ամբողջ ելույթը ու հետո նստեցին մտամոլոր:

Դու միանգամայն անտեղյակ ես, դրա համար էլ խոսքդ չեն լսում ու աղմկում են:

անկոտրում ոգի ունի, հեշտ չէ նրան ծնկի բերել:

Միանգամից ոգևորվում է ու կպչում գործի:

1. Բերեք ֆիզիկական մեծությունների օրինակներ: Բերեք չափիչ սարքերի օրինակներ։

Չափիչ սարքեր — կշեռք, ջերմաչափ, չափագլան։

Ֆիզիկական մեծություններ — արագություն, ժամանակ, զանգված։

2. Ի՞նչ չափիչ սարք են օգտագործում հեղուկի ծավալը որոշելու համար.

1. կշեռք 2. ջերմաչափ

3. չափերիզ 4. չափագլան

3. Ինչպե՞ս կարող եք միլիմետրական բաժանումներով քանոնով չափել ֆիզիկայի դասագրքի (կամ որևէ գրքի) թերթի հաստությունը:

Դա քանոնով գրեթե անհնար է, քանի որ թերքի հաստությունը նույնիսկ միլիմետրի չի հասնում, դրա չափման համար օգտագործում են միկրոմետր։

4. Որքա՞ն է նկարում պատկերված քանոնի բաժանման արժեքը:

Մմ և Սմ

5, Ի՞նչ երկարություն ունի նկարում պատկերված չորսուն:

3սմ 3մլ

6. Որքա՞ն է նկարում պատկերված չափագլանում պարունակվող հեղուկի ծավալը:

170մլ

7. Որքա՞ն է նկարում պատկերված չափագլանի չափման սահմանը:

10մլ

8. Որքա՞ն է նկարում պատկերված չափագլանի սանդղակի բաժանման արժեքը:

10մլ

9.Որքա՞ն է մատիտի (ցուցադրված մասի) երկարությունը։

11,4սմ

10.Գտե՛ք նկարում պատկերված չափանոթներում եղած հեղուկների ծավալները: Ինչի՞ է հավասար չափանոթներից յուրաքանչյուրի սանդղակի բաժանման արժեքը:

Ա) ծավալ -20մլ

Սանդղակի բաժանման արժեք-1մլ

Բ) ծավալ -50մլ

Սանդղակի բաժանման արժեք-5մլ

Գ) ծավալ 8մլ

Սանդղակի բաժանման արժեք- 0,5մլ

11․ Ի՞նչ նմանություն և տարբերություն ունեն նկարում պատկերված չափագլանների սանդղակները:

Նմանություն — երկու չափագլան էլ կարող են չափել մինչև 100մլ

Տարբերություն -որ մեկի չափման միավորը -20մլ իսկ մյուսինը 4մլ

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ նմանություններ և տարբերություններ կան Սարդուրի I և Իշպուինի արքաների արձանագրությունների միջև:

???

2. Ի՞նչ եզրակացություն կարող եք անել Սարդուրի I արքայի նշած «Նաիրիի արքա» և Իշպուինի արքայի նշած «արքա Բիաինիլի (երկրի)»ձևակերպումներից։

???

3. Ի՞նչ եք կարծում, ինչո՞ւ է Իշպուինի արքան կարևոր համարում

հիշատակել «իշխան Տուշպա քաղաքի» տիտղոսը:

???

4. Ինչպե՞ս հաջողվեց Արգիշտի I և Սարդուրի II արքաներին Վանի թագավորությունը

վերածել տարածաշրջանի ուժեղագույն պետության

Արգիշտի I (Ք. ա. 786-764) արքան, գահ բարձրանալով, շարունակեց հոր ակտիվ նվաճողական քաղաքականությունը հատկապես հյուսիսային ուղղությամբ: Այս տարածքները, բացի ռազմական նշանակությունից, պետության համար տնտեսական մեծ նշանակություն ունեին: Ք. ա. 782 թ. Արգիշտիի զորքերն անցան Արաքս գետը, հաստատվեցին Սևանի ավազանում: Տարածաշրջանում ամրապնդվելու նպատակով նույն թվականին կառուցվեց Էրեբունի (Երևան) քաղաք-ամրոցը: Ռազմական գործողությունների մյուս կարևոր ուղղությունները հարավային և արևմտյան ուղղություններն էին: Այս արշավանքները ևս պսակվեցին հաջողությամբ, իսկ դա նշանակում էր շահերի բախում անմիջապես Ասորեստանի հետ։ Արդյունքում Ասորեստանը զրկվեց փոքրասիական երկաթի և այլ մետաղների հանքավայրերից, ինչպես նաև հիմնական առևտրային ուղիները վերահսկելու հնարավորությունից։ Ուշագրավ է, որ Արգիշտիի կառավարման տարիներին ռազմական արշավանքները նախկինի պես տարին մեկ անգամ չէին լինում. միևնույն տարում անգամ մի քանի ռազմարշավ էր կազմակերպվում, ընդ որում՝ միաժամանակ տարբեր ուղղություններով։ Սա ևս հզորութ յան ցուցանիշ է։ Մի շարք ռազմական արշավների միջոցով թագավորությունը կլանեց նոր տարածքներ: 

5. Ինչո՞ւ էր Վանի կառավարությունը վերաբնակեցումներն իրագործելիս մանրակրկիտ ծրագրում դրանք

հարկադիր տեղահանումները կամ վերաբնակեցումները նվաճված ժողովուրդների նկատմամբ վերահսկողությունը պահպանելու միջոց էին:

Հարկադիր վերաբնակեցումներն ունեին այլ նպատակներ ևս։ Այդպիսի վերաբնակեցումներով փորձում էին նպաստել գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների տարածմանը կամ նոր հողերի մշակմանը: 

6. Ինչո՞ւ էր Սարգոն II-ի կողմից Մուսասիրի նվաճումը Վանի թագավորության համար ամենամեծ կորուստը:

Ք. ա. 714 թ. Ասորեստանի Սարգոն II արքան մեծ բանակով ներխուժեց Վանի թագավորություն: Վճռական ճակատամարտում Ռուսան պարտություն կրեց։ Ամենամեծ կորուստը Մուսասիրի գրավումն էր ու Խալդիի տաճարի թալանը: Բայց չնայած պարտությանը՝ Վանի թագավորությունը չկործանվեց։ Ընդհակառակը, հաջորդ

արքաներին հաջողվեց վերականգնել թագավորության տարածքները՝ վերանվաճելով նաև Մուսասիրը։ Իսկ քանի որ թե՛ Վանի թագավորության, թե՛ Ասորեստանի համար հայտնվել էին նոր և վտանգավոր հակառակորդներ (կիմմերներ, սկյութներ և մարեր), ապա երկու մրցակից տերությունների միջև լարվածությունը թուլացավ, և հարաբերությունները կայունացան:

7. Ինչո՞վ էր պայմանավորված Վանի արքաների կողմից իրագործվող հարկադիր տեղահանության և վերաբնակեցման քաղաքականությունը:

Ավելի կարևոր նպատակ էր թագավորության ժողովրդագրական և լեզվական միասնացման խնդրի լուծումը: Դրա արդյունքում ձևավորվեց ավելի միատարր հասարակություն: Այսպիսով՝ վերաբնակեցումներն ինքնանպատակ չէին. կառավարությունը մանրակրկիտ ծրագրել էր դրանք հնարավորինս արդյունավետ դարձնելու համար:

8. Ի՞նչ հետևանքներ կարող էր ունենալ Ասորեստանի համար փոքրասիական

երկաթի և այլ մետաղների հանքավայրերից, ինչպես նաև հիմնական առևտրային ուղիները վերահսկելու հնարավորությունից զրկվելը

Ասորեստանի հզորությունը սկսեց նվաճվել և արդյունքում Վանի թագավորությունը ավելի ուժեղացավ։ 

9. Որո՞նք էին Վանի թագավորության անկման ներքին և արտաքին պատճառները:

Ներքին- կռվել կիմմերներ, սկյութներ և մարերի հետ։

Արտաքին — Ասորեստանի ուժեղացումը։

Յուրաքանչյուր մարդ առանձնահատուկ է յուրովի

 Ամեն մարդ ունի իր  առանձնահատկությունը։ Մարդը կարող է կիթառ նվագել, պարել, երգել և այլն, և սա նրա առանձնահատկություններն են։ Շատ մարդիկ ասում են. «Բոլորն ունեն իր առանձնահատկությունը, բա ե ՞ս։ Ինչի նրանք կարող են երգել և նկարել, իսկ ես ոչ։ Ամեն ինչ հասկանալի է, ես առանձնահատուկ չեմ»։ Երբ ես լսում եմ այդպիսի խոսքեր մարդկանցից, ես ուզում եմ նրանց ասել. «Ոչ, դու սխալվում ես, դու նույնպես առանձնահատուկ ես ինչպես ուրիշները, բայց առանձնահատուկ ես ոչ թե պարելով, նկարելով և երգելով, այ քո բնավորությամբ, ընկերասիրությամբ և ինքնավստահությամբ։ Որպեսզի առանձնահատուկ լինել պետք չէ տիրապետել ինչ-որ երաժշտական գործիքի կամ լեզվի։ Առանձնահատուկ լինելու համար կարելի է պարզապես լինել այնպիսին ինչպիսին դու կաս, քո թերություններով հանդերձ։

1.Սահմանի՛ր ֆիզիկական մարմին, նյութ և նյութի հատկություններ հասկացությունները:

Ֆիզիկական մարմինը նյութի գոյության ունեցող ձևն է, որը ունի զանգված և ծավալ։ Նյութը կարելի է բնորոշել որպես առարկա։

Թվարկի՛ր նյութի որոշ ֆիզիկական հատկություններ:

Գույն, հետ, խտություն։

Ի՞նչ ագրեգատային վիճակում կարող են լինել նյութերը: Բե՛ր օրինակներ:

Պինդ-սեղան, աթոռ, հեղուկ- ջուր, սպիրտ,

Գտի՛ր «ավելորդը» յուրաքանչյուր շարքում.

ա) երկաթ, քացախ, բուսական յուղ, գնդակ, կերակրի աղ.

բ) հեռախոս, ժամացույց, սար, մարմար, ձող.

գ) ծաղիկը դաշտում, ծաղիկը թփի վրա, ծաղիկը զգեստի վրա,ծաղիկը ծառի վրա:

5.Համեմատի՛ր հետևյալ նյութերը.

ա)բուսական յուղ և քացախ,

Երկուսն էլ հեղուկ են, տարբեր գույների են։

բ) շաքար և սոդա,

Երկուսը նույն գույնի են, ունեն տարբեր համ, 

գ) երկաթ և ոսկի,

Երկուսը մետաղ է, տարբեր գույների են 

դ) կավիճ և գրաֆիտ(գծամատիտի միջուկ):

Երկուսն էլ փխրուն են, տարբեր գույների են,

Կազմի՛ր աղյուսակ նյութերի յուրաքանչյուր զույգի համար: Սյունակներից մեկում թվարկի՛ր նմանությունները,մյուսում՝ տարբերությունները:

Բուսական յուղ և քացախ։  Նմանություն|Երկուսն էլ հեղուկ են  |  տարբերություն | տարբեր գույների են 

Շաքար և սոդա| նմանություն| Երկուսը նույն գույնի են| տարբերություն| տարբեր համերի են

Երկաթ և ոսկի| նմանություն| երկուսը մետաղ են| տարբերություն| տարբեր գույների են 

Կավիճ և գրաֆիտ| նմանություն| երկուսն էլ փխրուն են| տարբերություն| տարբեր գույների են